Thymele Logo
Search

σύγχρονος χορός [ουσ. αρσ.]

Articles Icon 2
Videos Icon 4
Videos Icon 4
[1]

Ορισμός

Είδος έντεχνου χορού με ποικίλες εκφάνσεις, διαμορφωμένο στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ από τη δεκαετία του 1960 και εξής, το οποίο συνδυάζει στοιχεία του κλασσικού μπαλέτου, του μοντέρνου και του μεταμοντέρνου χορού με σωματικές πρακτικές και εστιάζει στην ενσώματη έρευνα και στην υπέρβαση των παγιωμένων τεχνικών κωδίκων.

Ανάπτυξη

Ο όρος σύγχρονος χορός καλύπτει ένα ευρύ και πολυσυλλεκτικό φάσμα χορευτικών πρακτικών του δεύτερου μισού του 20ού και του 21ου αιώνα. Η εμφάνισή του σηματοδότησε μια ριζική στροφή από τις κωδικοποιημένες τεχνικές του μοντέρνου χορού προς μια πιο ρευστή και διερευνητική προσέγγιση. Ο σύγχρονος χορός δεν συγκροτεί ενιαία τεχνική σχολή· αναγνωρίζεται από τη συνεχή σωματική έρευνα και την υβριδική του φύση. Οι δημιουργοί αντλούν στοιχεία από διαφορετικά τεχνικά και πολιτισμικά πλαίσια: από τον κώδικα του κλασσικού μπαλέτου έως τον αμερικανικό μεταμοντέρνο χορό και τις μη δυτικές χορευτικές παραδόσεις. Καθοριστική υπήρξε η υιοθέτηση σωματικών πρακτικών που εστιάζουν στη λειτουργικότητα και στην ανατομία του σώματος, όπως οι τεχνικές απελευθέρωσης [release techniques], ο αυτοσχεδιασμός επαφής του Steve Paxton [Στηβ Πάξτον] (1972) και η μέθοδος Body-Mind Centering της Bonnie Bainbridge Cohen [Μπόννι Μπέινμπριτζ Κοέν].


Το περιεχόμενο του όρου διαφοροποιήθηκε ανά γεωγραφικό πλαίσιο. Στις ΗΠΑ η γενεαλογία του ανάγεται στον Merce Cunningham [Μερς Κάννινγκχαμ] και στο Judson Dance Theater [Τζάντσον Ντανς Θίατερ] (1962–1964). Στη Μεγάλη Βρετανία ο όρος καθιερώθηκε με τη London Contemporary Dance School (1966), η οποία στηρίχθηκε στην τεχνική της Martha Graham [Μάρθα Γκράχαμ]. Στη Γαλλία ο «νέος γαλλικός χορός» [nouvelle danse française] θεσμοθετήθηκε με τα Εθνικά Χορογραφικά Κέντρα (1984), ενώ στο Βέλγιο η Anne Teresa De Keersmaeker [Αν Τερέζα ντε Κιρσμάκερ] ίδρυσε το 1983 την ομάδα Rosas [Ρόζας], με την οποία παρουσίασε το Rosas danst Rosas [Η Rosas χορεύει Rosas] (1983). Στο πεδίο του μπαλέτου ο William Forsythe [Ουίλλιαμ Φορσάιθ] αποδιάρθρωσε τον κλασσικό κώδικα στο Ballet Frankfurt [Μπαλέτο της Φρανκφούρτης] (1984–2004). Στο ίδιο ευρύ πεδίο εντάσσονται το χοροθέατρο της Pina Bausch [Πίνα Μπάους] και, από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, ο εννοιακός χορός.


Στον σύγχρονο χορό, η κινησιολογική έρευνα αποτελεί βασικό συστατικό της καλλιτεχνικής πράξης. Η χορογραφική σύνθεση αποδεσμεύεται από προκαθορισμένες φόρμες ή γραμμικές αφηγήσεις. Συχνά βασίζεται στην αυτοσχεδιαστική διερεύνηση και στην αξιοποίηση των προσωπικών εμπειριών των ερμηνευτών και των ερμηνευτριών. Η έννοια της παράστασης αναθεωρείται: η δράση επεκτείνεται από τη θεατρική σκηνή στον δημόσιο χώρο, με τοποσυναφείς παραστάσεις, και στο ψηφιακό περιβάλλον, όπως στο Biped [Δίποδο] (1999) του Cunningham. Σε πολλές περιπτώσεις, η ίδια η χορογραφική διαδικασία νοείται ως αυτοσκοπός και πεδίο παραγωγής γνώσης, υπερβαίνοντας την ανάγκη για ένα τελικό, κλειστό παραστασιακό γεγονός.


Ο σύγχρονος χορός τοποθετείται συχνά ρητά απέναντι σε κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα. Η χορογραφία λειτουργεί ως καλλιτεχνικό και ταυτόχρονα ως θεωρητικό ή κοινωνικό εργαλείο, αμφισβητώντας τις κυρίαρχες αντιλήψεις για το σώμα, το φύλο, τη φυλή και την αναπηρία. Η Candoco Dance Company [Κάντοκο Ντανς Κόμπανυ] (Λονδίνο, 1991) συγκρότησε σύνολο ερμηνευτών και ερμηνευτριών με και χωρίς αναπηρία, ενώ στο Still/Here [Ακόμη/εδώ] (1994) ο Bill T. Jones [Μπιλ Τ. Τζόουνς] συνέθεσε υλικό από εργαστήρια με ανθρώπους που ζούσαν με απειλητικές για τη ζωή ασθένειες. Η Ann Cooper Albright [Ανν Κούπερ Όλμπραϊτ], στο Choreographing Difference [Χορογραφώντας τη διαφορά] (1997), εξέτασε τον σύγχρονο χορό ως πεδίο όπου το σώμα συγκροτεί και αμφισβητεί την ταυτότητα.


Ο προσδιορισμός σύγχρονος δηλώνει μια ανοικτή και διαρκώς μεταβαλλόμενη χορευτική γλώσσα, η οποία ορίζεται από τη σχέση της με τον παρόντα χρόνο. Η SanSan Kwan [ΣανΣαν Κουάν], στο άρθρο "When Is Contemporary Dance?" [«Πότε είναι ο σύγχρονος χορός;»] (2017), εξετάζει τις χρήσεις του όρου στον σκηνικό, στον εμπορικό και στον «παγκόσμιο» χορό [world dance]. Υποστηρίζει ότι οι διακρίσεις ανάμεσά τους φανερώνουν καλλιτεχνικές, πολιτισμικές και πολιτικές προκαταλήψεις, καθώς και τις πιέσεις της αγοράς. Στον μη δυτικό χορό, το επίθετο «σύγχρονος» λειτουργεί ως αντίθετο του «παραδοσιακού» και συνδέει τον όρο με τη δυτική νεωτερικότητα. Δημιουργοί όπως ο Akram Khan [Άκραμ Καν] αξιοποιούν αυτή την ένταση, συνδυάζοντας την ινδική κλασσική παράδοση του Κάθακ με τον σύγχρονο χορό.


Ο σύγχρονος χορός διαπερνά σήμερα το σύνολο των παραστατικών τεχνών. Η Sasha Waltz [Σάσα Βαλτς] παρουσίασε το Dido and Aeneas [Διδώ και Αινείας] του Henry Purcell [Χένρυ Πέρσελ] ως «χορογραφική όπερα» (2005), ενώ ο Wayne McGregor [Ουέιν ΜακΓκρέγκορ] χορογράφησε το μουσικό βίντεο "Lotus Flower" [«Άνθος του λωτού»] (2011) των Radiohead [Ρέιντιοχεντ]. Στον εμπορικό χορό ο όρος δηλώνει πλέον και ένα διακριτό ύφος. Στην Ελλάδα ο σύγχρονος χορός αναπτύχθηκε κυρίως από τη δεκαετία του 1980 μέσα από ανεξάρτητες ομάδες. Στη διεθνή του προβολή συνέβαλαν ο Δημήτρης Παπαϊωάννου [Dimitris Papaioannou] και πιο πρόσφατα ο Χρήστος Παπαδόπουλος [Christos Papadopoulos].

Αγγλικά
contemporary dance
Γαλλικά
danse contemporaine, la
Γερμανικά
zeitgenössische Tanz, der
Ιταλικά
danza contemporanea, la

Σχετικοί όροι

μινιμαλισμός, διευρυμένη χορογραφία, εκφραστικός χορός, Μπούτο, κιναισθησία, δραματουργία χορού, φαινομενολογία

Πεδίο εφαρμογής

• Όψις και παραγωγή
• Χορός
• Υβριδικά είδη [εικαστικές, ψηφιακές, πολυμεσικές και άλλες εκφάνσεις]
• Εφαρμοσμένα είδη

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Κειμενικά παραδείγματα

Quote Icon

«Το βιβλίο αυτό προέκυψε από την πεποίθηση πως ο σύγχρονος χορός μπορεί να φωτίσει τις τρέχουσες αντιπαραθέσεις σχετικά με τον τρόπο πραγμάτωσης και ενσωμάτωσης των πολιτιστικών ταυτοτήτων [...] Χρησιμοποιώ τον όρο σύγχρονος χορός για να σκιαγραφήσω τον πειραματικό χορό που αναδείχθηκε την τελευταία δεκαετία και μετά. Μολονότι τα έργα αυτά έχουν τις ρίζες τους στον ευρωαμερικανικό μοντέρνο και μεταμοντέρνο χορό, μεγάλο μέρος τους αποδέχεται τον υβριδισμό της σύγχρονης κουλτούρας, αποδομητικής και οραματικής ταυτοχρόνως.»

Η χορεύτρια και θεωρητικός του χορού Ann Cooper Albright [Ανν Κούπερ Όλμπραϊτ] χρησιμοποιεί τον όρο σύγχρονος χορός για τον πειραματικό χορό που αναδείχθηκε τη δεκαετία πριν από την πρώτη έκδοση του βιβλίου της (1997). Αναγνωρίζει τις ρίζες του στον ευρωαμερικανικό μοντέρνο και μεταμοντέρνο χορό και τονίζει ότι μεγάλο μέρος των έργων ενστερνίζεται τον υβριδισμό της σύγχρονης κουλτούρας. Για την Albright, ο σύγχρονος χορός αποτελεί προνομιακό πεδίο για να κατανοήσουμε πώς οι πολιτισμικές ταυτότητες πραγματώνονται και ενσωματώνονται στο σώμα επί σκηνής.

Albright, A. C. (2016). Χορογραφώντας τη διαφορά: Το σώμα και η ταυτότητα στον σύγχρονο χορό (Β. Μπαρμπούση, Επιμ.· Ε. Μιχαλοπούλου, Μετ.). Αθήνα: Νήσος. (Πρωτότυπη έκδοση 1997). Βλ. σσ. 21, 35.

Quote Icon

"[...] And Ramsay Burt talks about ‘the disinterested mode of performance’ which he says is the dominant mode, and I know what he means and what it feels like, and I got to noticing recently when I use it and when I don’t and I use it mostly when I feel I should be more contemporary. As in ‘contemporary dance’, which has been contemporary for the last 50 years, which makes it slightly hard for us to locate the present, let alone the past, or the opportunities ahead. And at the same time my performing-self recalls other ways to engage and suggests them to me with quiet resolution, and as an act of resistance, against the idea that the contemporary could be so easily represented by a particular kind of walk, or a pair of plimsolls. [...]"

«[...] Και ο Ramsay Burt μιλά για τον “αποστασιοποιημένο τρόπο επιτέλεσης”, τον οποίο χαρακτηρίζει κυρίαρχο, και ξέρω τι εννοεί και πώς είναι να τον βιώνεις, και πρόσφατα άρχισα να προσέχω πότε τον χρησιμοποιώ και πότε όχι, και τον χρησιμοποιώ κυρίως όταν νιώθω ότι πρέπει να είμαι πιο σύγχρονος. Όπως στον “σύγχρονο χορό”, ο οποίος είναι σύγχρονος εδώ και πενήντα χρόνια, γεγονός που μας δυσκολεύει κάπως να εντοπίσουμε το παρόν, πόσο μάλλον το παρελθόν ή τις δυνατότητες που ανοίγονται μπροστά μας. Και ταυτόχρονα ο επιτελεστικός μου εαυτός ανακαλεί άλλους τρόπους εμπλοκής και μου τους υποδεικνύει με ήρεμη αποφασιστικότητα, ως πράξη αντίστασης απέναντι στην ιδέα ότι το σύγχρονο θα μπορούσε να αναπαρασταθεί τόσο εύκολα από ένα συγκεκριμένο είδος βαδίσματος ή από ένα ζευγάρι πάνινα παπούτσια. [...]»

Αναφορά

Πηγή

Ο χορογράφος και χορευτής Jonathan Burrows [Τζόναθαν Μπάρροους] μίλησε στο συνέδριο POSTDANCE, το οποίο επιμελήθηκε ο André Lepecki [Αντρέ Λεπέκι] για το MDT και το Cullberg Ballet [Μπαλέτο Κούλμπεργκ] (Στοκχόλμη, 14 Οκτωβρίου 2015). Στην εναρκτήρια ομιλία του σχολιάζει ειρωνικά το παράδοξο ενός σύγχρονου χορού που παραμένει «σύγχρονος» εδώ και πενήντα χρόνια. Αφετηρία του είναι ο «αποστασιοποιημένος τρόπος επιτέλεσης», τον οποίο ο θεωρητικός του χορού Ramsay Burt [Ράμσεϊ Μπαρτ] θεωρεί κυρίαρχο και τον οποίο ο ίδιος υιοθετεί όταν θέλει να φανεί σύγχρονος. Ο Burrows αντιτάσσει άλλους τρόπους σκηνικής εμπλοκής του σώματος και αρνείται να αναχθεί το σύγχρονο σε ένα αναγνωρίσιμο ύφος, όπως ένα συγκεκριμένο βάδισμα ή ένα ζευγάρι πάνινα παπούτσια.

Burrows, J. (2015, Οκτώβριος 17). The POSTDANCE dialogues: Keynote address by Jonathan Burrows. Critical Correspondence. Movement Research. movementresearch.org...

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Οπτικοακουστικό υλικό

Προωθητικό βίντεο της ταινίας Rosas danst Rosas [Η Rosas χορεύει Rosas] (1997) του

Απόσπασμα από το One Flat Thing, reproduced [Ένα επίπεδο πράγμα, αναπαραχθέν] του William…

Σύντομο ντοκιμαντέρ για το Let's Talk About Dis [Ας μιλήσουμε για την αναπηρία]…

Προωθητικό βίντεο του Thikra: Night of Remembering [Μνήμη: Νύχτα της ανάμνησης] (2025) του

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Εικονογραφικό υλικό

Τρίο αυτοσχεδιασμού επαφής [contact improvisation] σε αίθουσα άσκησης (ντότζο) της Φλωρεντίας. Ο Steve Paxton [Στηβ…

Στιγμιότυπο από το Dido & Aeneas [Διδώ και Αινείας] (2005) της Sasha Waltz…

Στιγμιότυπο από το Vessel [Σκεύος] (2016) του χορογράφου Damien Jalet [Νταμιέν Ζαλέ] και…

Στιγμιότυπο από το Larsen C (2021) του Χρήστου Παπαδόπουλου [Christos Papadopoulos]. Ο τίτλος παραπέμπει…

βασική

Albright, A. C. (2016). Χορογραφώντας τη διαφορά: Το σώμα και η ταυτότητα στον σύγχρονο χορό (Β. Μπαρμπούση, Επιμ.· Ε. Μιχαλοπούλου, Μετ.). Αθήνα: Νήσος. (Πρωτότυπη έκδοση 1997)

Burrows, J. (2015, Οκτώβριος 17). The POSTDANCE dialogues: Keynote address by Jonathan Burrows. Critical Correspondence. Movement Research. movementresearch.org...

Burt, R. (2016). Ungoverning dance: Contemporary European theatre dance and the commons. New York: Oxford University Press.

Foster, S. L. (1986). Reading dancing: Bodies and subjects in contemporary American dance. Berkeley: University of California Press.

Hunter, V. (2012). ‘Moving sites’: Transformation and re-location in site-specific dance performance. Contemporary Theatre Review, 22/2, σσ. 259–266. doi.org...

Katrak, K. H. (2011). Contemporary Indian dance: New creative choreography in India and the diaspora. New York: Palgrave Macmillan. doi.org...

Kuppers, P. (2003). Disability and contemporary performance: Bodies on edge. London: Routledge.

Kwan, S. (2014). Even as we keep trying: An ethics of interculturalism in Jérôme Bel's Pichet Klunchun and myself. Theatre Survey, 55/2, σσ. 185–201.

Kwan, S. (2017). When is contemporary dance? Dance Research Journal, 49/3, σσ. 38–52. doi.org...

Novack, C. J. (1990). Sharing the dance: Contact improvisation and American culture. Madison: University of Wisconsin Press.

Sörgel, S. (2020). Contemporary African dance theatre: Phenomenology, whiteness, and the gaze. Cham: Palgrave Macmillan. doi.org...

Βουνελάκη, Κ. (2020). Σώματα αλλιώς: 15 χορογράφοι ανάμεσα στον 20ό και τον 21ο αιώνα. Αθήνα: Ποταμός.

Χασιώτη, Ν. (2021). Ο σύγχρονος χορός στην Ελλάδα: Κείμενα θεωρίας, ιστορίας και κριτικής και συνεντεύξεις Ελλήνων χορογράφων. Αθήνα: Carpe Librum.

συμπληρωματική

Banes, S. (1987). Terpsichore in sneakers: Post-modern dance. Middletown, CT: Wesleyan University Press.

Bremser, M., & Sanders, L. (Επιμ.). (2011). Fifty contemporary choreographers (2η έκδ.). London & New York: Routledge.

Butterworth, J., & Wildschut, L. (Επιμ.). (2018). Contemporary choreography: A critical reader (2η έκδ.). London & New York: Routledge.

Desmond, J. C. (Επιμ.). (2001). Dancing desires: Choreographing sexualities on and off the stage. Madison: University of Wisconsin Press.

Giersdorf, J. R., & Wong, Y. (Επιμ.). (2019). The Routledge dance studies reader (3η έκδ.). London & New York: Routledge.

Μπαρμπούση, Β. (2004). Ο χορός στον 20ό αιώνα: Σταθμοί και πρόσωπα. Αθήνα: Καστανιώτης.

APA

Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. σύγχρονος χορός. Ανακτήθηκε από https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/σύγχρονος χορός

Chicago

Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. «σύγχρονος χορός». Ανακτήθηκε 20 November 2026. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/σύγχρονος χορός.

MLA

«σύγχρονος χορός». Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. Ανακτήθηκε 20 November 2026, https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/σύγχρονος χορός.

1388